Het plan

cropped-Sue_Austin1.png

foto Sue Austin, freewheeling

In de praktijk leven mensen met een beperking en mensen die daar niets mee te maken hebben in hun directe omgeving in gescheiden werelden. Met het platform Heroes, Victims and Villains willen we hier verandering in brengen, in Nederland en Vlaanderen. In het platform stellen we via speelfilms en documentaires de beeldvorming van mensen met een beperking ter discussie. Het programma zet de kracht van beeld in om mensen bewust te maken en houding en gedrag te veranderen. Op deze manier kan film bijdragen aan een betere samenleving.
We maken geen onderscheid tussen de verschillende vormen van beperking. Het gaat ons om de participatie, niet om de soort beperking (fysiek, mentaal of een combi ervan).

Het onmiddellijke doel

  • Via speelfilms en documentaires stellen we de beeldvorming van mensen met een beperking ter discussie.
  • We bieden inzicht in de rol die media (films, documentaires, spots) spelen in beeldvorming van mensen met een beperking.
  • We zetten verandering in gang op vlak van beeldvorming van mensen met een beperking in de media.

 Het uiteindelijke doel

  • Interesse van het grote publiek voor mensen met een beperking.
  • Respect voor mensen met een beperking als volwaardige mensen bij wie de beperking onderdeel is van hun hele zijn
  • Acceptatie en participatie vergroten van mensen met een beperking in de samenleving in alle facetten inclusief opleidingen en banen

c4ca4238a0b923820dcc509a6f75849b-1418080028

Achtergrond
Mensen met een beperking’ zijn personen die leven met een lichamelijke en/of verstandelijke beperking. Eén op de acht Nederlanders heeft een langdurige beperking volgens het College Rechten van de Mens in NL (2014). In Belgie zal dat een vergelijkbaar aantal zijn. De media schenken relatief weinig aandacht aan mensen met een beperking. En als dat wel zo is, is dat vaak een stereotype. In talkshows zie je mensen met een beperking als de beperking het onderwerp van gesprek is. Zelden zie je in de media mensen met een beperking als vanzelfsprekende deelnemers aan de samenleving.

Het huidige overheidsbeleid is gericht op participatie van iedereen in de samenleving, ongeacht beperking of niet. Het VN-verdrag voor de rechten van personen met een handicap is daar ook op gericht. Dit verdrag is door de meeste landen in en buiten Europa geratificeerd. In België gebeurde dat in 2006. Nederland heeft dat nog niet gedaan. Dat staat op de agenda voor 2015.

Er is veel voor nodig om de samenleving ‘inclusief’ te maken – een samenleving waaraan iedereen deelneemt en waarin iedereen meetelt. Daarvoor is niet alleen de ontwikkeling van regelgeving (de ‘wet gelijke behandeling’) van belang, maar ook bijstelling van het beeld dat veel mensen hebben van mensen met een beperking. Een realistischer beeld schetsen van de personen waaruit onze samenleving is opgebouwd, in de media en de filmwereld, is van belang voor een samenleving., waarin de mensen elkaar respecteren zoals ze zijn.

louise-archambault
Gabrielle (2013), regie Louise Archambault

Rol van films in beeldvorming
Hoe mensen met een beperking bekeken worden, bepaalt ook de wijze waarop ze worden benaderd en gerespecteerd. Speelfilms en documentaires met mensen met een beperking spelen een grote rol in de beeldvorming. Maar in hoeverre geven die een beeld van de werkelijkheid? Ook de ‘empowerment’ van mensen met een beperking is gebaat bij een realistisch beeld in de media.

“Die afwezigheid van beelden – van voorbeelden, van representaties – veroorzaakt een culturele leegte die het eens zo moeilijk maakt je een voorstelling te maken hoe het bij jou wordt, en bijgevolg: van hoe je verder moet, hoe je verder kunt, hoe je kunt zijn en hoe je kunt leven. […] Die culturele leegte telt. Die maakt dat je je alleen voelt, die benadrukt je ongewoonheid, je abnormaliteit. Die maakt dat het moeilijker is om je aan andermans stereotypen te onttrekken, dat het moeilijker is je te richten op wat je wél kunt en op wat je wél wilt. Die maakt dat het moeilijker is om uit te vinden hoe, wie & wat je bent. Je moet eerst niet alleen door je eigen angst en vooroordelen heen, maar ook door die van je directe omgeving – en dat zonder culturele voorbeelden, sociale beelden waaraan je je kunt optrekken.” Karin Spaink, Beeldenstorm, 2010.

Er worden wel speelfilms gemaakt met mensen met een beperking. Speelfilms als Rain Man, Yo Tambièn, en Les Intouchables hebben de beeldvorming op een positieve manier beïnvloed. Vaak krijgen mensen met een beperking in speelfilms een specifieke rol, die van held, slachtoffer of schurk. Bepaalde beperkingen zijn extra populair, zoals autisme, het downsyndroom en doofheid. Dat heeft er ook mee te maken dat de handicap ‘te spelen’ is of dat er acteurs zijn met de beperking. Zelden hebben mensen met een beperking een ‘gewone’ rol. Het is interessant dat je in tv-series wel steeds vaker mensen met een beperking worden gecast als ‘gewone’ mensen. Zoals in de gelauwerde serie Breaking Bad de acteur RJ Mitte een man speelt die toevallig een beperking heeft (spastisch). En dat de acteur zelf de beperking heeft, is ook interessant.

1277947_10151898767882722_616853658_o
Breaking Bad, scenario Vince Villigan

Acteur RJ Mitte uit de tv-serie Breaking Bad (hij is zelf spastisch): “But a disability is not what people perceive as a disability. It’s knowledge, it’s growth, it’s a way to challenge who you are and what you stand for. The thing about disability which most people don’t realize, is that everyone is disabled, everyone – I don’t care who you are – you included. You have challenges, and challenges are a disability; you have something affecting who you are and what you’re trying to do. That is a disability, people just don’t want to be labelled as disabled. It’s the same for people with a “disability”. We need to change that way of thinking. Disability doesn’t care who you are, what colour you are, where you’re from, who you represent or what you stand for. Everyone in one way or another is affected by a disability. We need to remind people how normal and how human it is.”

Documentaires werpen hun eigen licht op de problematiek. Zoals Blind Kind (1964), Ik wil nooit beroemd worden (2010), Ik neem je mee (2014), Het beste voor Kees (2014), alle werk van eigen bodem. Omdat de beperkingen niet ‘gespeeld’ hoeven worden, kunnen er meer documentaires over verschillende beperkingen gemaakt worden. De distributie van deze films is meestal gericht op uitzending op de televisie. Dat komt door het Nederlandse systeem van filmfinanciering. Die docu’s komen ook regelmatig als voorlichtingsmateriaal terecht bij professionals (in onder andere de zorg en het onderwijs) en organisaties van mensen met een beperking.

1814_1
Blind Kind (1966), regie Johan van der Keuken

 

 violet-daisy-hilton130-e1382736070885      f1
Freaks, de oudste speelflm met mensen met een beperking, 1932

Een greep uit recente speelfilms met mensen met een beperking:
Away_From_Her images-2 images-3 images-4 images-5  images ip9XGsnUp9nzwHFEnPvFQ8d81xa Mar_adentro_poster Music_within_post MV5BMTExNTk0MjIzNDZeQTJeQWpwZ15BbWU3MDY5ODI5Nzg@._V1_SX214_AL_ MV5BMTIxNDMwNTQ3NV5BMl5BanBnXkFtZTYwMDU4MzQ5._V1_SX214_AL_ MV5BMTQ4MDI2MzkwMl5BMl5BanBnXkFtZTYwMjk0NTA5._V1_SX214_AL_ MV5BMTUyMTA4NDYzMV5BMl5BanBnXkFtZTcwMjk5MzcxMw@@._V1_SX214_AL_ paulinepaulette2 QFC_Huitieme_Jour_inlay_HR-20091126160 the-diving-bell-and-the-butterfly Unknown-2 Unknown-3 Unknown-4 Unknown-5 Unknown-6 Unknown-7 Unknown-8 (1) Unknown-8 Unknown-9 Unknown-10 Unknown-11 Unknown-12 Unknown-13 Unknown-14 Unknown-15 Unknown-16 Unknown-17 Unknown-18 Unknown-19 Unknown-20 Unknown-21 Unknown YoTambien-dvd-coverThe-theory-of-everything-poster-goldposter-com-7